İHD: 2025’te cezaevlerinde 24 bini aşkın hak ihlali tespit edildi

İHD: 2025’te cezaevlerinde 24 bini aşkın hak ihlali tespit edildi

İHD: 2025’te cezaevlerinde 24 bini aşkın hak ihlali tespit edildi İnsan Hakları Derneği (İHD) Merkezi Hapishaneler Komisyonu tarafından hazırlanan “2025 Yılı Türkiye Hapishanelerinde Hak İhlalleri İzleme Raporu”, Batman’da düzenlenen basın açıklamasıyla kamuoyuna duyuruldu. Raporda, cezaevlerinde yaşam hakkı, sağlık, iletişim, kötü muamele, tecrit ve temel haklara erişim başlıklarında binlerce ihlal tespit edildiği belirtildi. İHD Batman Şubesi’nde gerçekleştirilen açıklamaya; İHD Eş Genel Başkanı Cihan Aydın, İHD Bölge Temsilcisi Tahir Saçaklı, İHD Merkezi Hapishaneler Komisyonu Eş Sözcüleri Nazlı Turan ve Yusuf Erdoğan’ın yanı sıra dernek yöneticileri ile üyeler katıldı. Basın açıklamasını İHD Merkezi Hapishaneler Komisyonu Eş Sözcüsü Av. Nazlı Turan okudu. Turan, hazırlanan raporun İHD’ye yapılan başvurular, hapishane ziyaretleri, avukat ve uzman heyet incelemeleri ile saha çalışmalarından elde edilen veriler doğrultusunda oluşturulduğunu ifade etti. “889 başvuru sonucunda 24 bin 207 ihlal belirlendi” 2025 yılı boyunca İHD’ye ulaşan başvurular kapsamında Türkiye hapishanelerinde en az 24 bin 207 hak ihlali tespit edildiği açıklanırken, toplam 889 başvurunun rapora yansıdığı belirtildi. Raporda, cezaevlerinde yaşanan ihlallerin münferit olaylar olmadığı, sistematik ve süreklilik gösteren uygulamalar şeklinde devam ettiği savunuldu. Kötü muamele ve işkence iddiaları İHD’nin verilerine göre 2025 yılında işkence ve kötü muamele başlığında 2 bin 945 ihlal kayda geçti. Açıklamada; darp, tehdit, hakaret, çıplak arama, ayakta sayım dayatması, kişisel eşyalara yönelik müdahaleler ve sevk süreçlerinde yaşanan uygulamaların ihlal alanları arasında yer aldığı belirtildi. Sağlık hakkı konusunda binlerce ihlal Raporda en fazla ihlal tespit edilen alanlardan biri sağlık hakkı oldu. Buna göre 2025 yılında sağlık hakkına ilişkin 9 bin 592 ihlal belirlendi. Hastane sevklerinin geciktirilmesi, kelepçeli muayene uygulamaları, sağlıklı beslenmeye erişim sorunları ve barınma koşullarına ilişkin ihlallerin öne çıktığı kaydedildi. İHD tarafından Nisan 2025 itibarıyla Türkiye cezaevlerinde en az bin 412 hasta mahpus bulunduğu, bunlardan 335’inin ağır hasta olduğu bilgisi paylaşıldı. “Cezaevlerinde 1001 kişi yaşamını yitirdi” Açıklamada, resmi verilere göre 2025 yılında cezaevlerinde toplam 1001 kişinin yaşamını yitirdiği ifade edildi. İHD’nin kendi çalışmalarında ise 2025 yılı içerisinde hayatını kaybeden 62 mahpusun bilgisine ulaşıldığı belirtildi. Yaşam hakkı ihlallerinin önemli bölümünün tedavi süreçlerinin aksaması, ağır hastalıkların takip edilmemesi ve kötü barınma koşullarıyla bağlantılı olduğu ileri sürüldü. Tecrit ve iletişim kısıtlamaları gündemde Raporda, yüksek güvenlikli, S ve R tipi cezaevlerindeki tecrit uygulamalarına da dikkat çekildi. Mahpusların uzun süre hücrelerde tutulduğu, sosyal faaliyetlere erişimlerinin sınırlandırıldığı ve iletişim haklarında çeşitli engeller yaşandığı iddia edildi. İletişim hakkı kapsamında 645 ihlal, yayınlara erişim konusunda ise bin 276 ihlal tespit edildiği açıklandı. Tahliyelerin ertelenmesi ve disiplin uygulamaları İHD, İdare ve Gözlem Kurullarının kararları nedeniyle koşullu salıverilme hakkı bulunan en az 342 mahpusun tahliyesinin ertelendiğini belirtti. Disiplin soruşturmaları ve cezaları konusunda ise 451 ihlal kayda geçtiği ifade edildi. İHD’den çağrı İHD Merkezi Hapishaneler Komisyonu, cezaevlerinde işkence ve kötü muamele iddialarının sonlandırılması, hasta mahpusların tedavi haklarının güvence altına alınması, tecrit uygulamalarının kaldırılması ve cezaevlerinde bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Açıklamada, “Hapishanelerde insan onuruna uygun koşulların sağlanması ve hak ihlallerinin sona erdirilmesi için izleme, belgeleme ve hukuki mücadelemizi sürdüreceğiz” ifadelerine yer verildi. İHD yetkilileri, rapordaki verilerin yalnızca kendilerine ulaşan başvurulara dayandığını, gerçek ihlal tablosunun daha yüksek olabileceğini belirterek kamu kurumlarını daha şeffaf veri paylaşmaya davet etti.