O düşünce, aslında bir tür aciliyet psikolojisiydi. Müzakere masası uzun süre boş kalırsa ya da somut adımlar gecikirse, taraflar arasındaki güvensizlik büyür, sahadaki aktörler yeniden silahlanır, kamuoyu yorulur ve süreç geri döner diye varsayılırdı. Bugün ise tam tersi bir yaklaşım yerleşmiş gibi duruyor. Sürecin uzaması, enfekte olmasını engelleyen bir mekanizma olarak görülüyor. Hızlı ve keskin adımlar atmak yerine, zamanı yayıp her aşamayı teyit etmek, silah bırakmanın fiilen gerçekleştiğini görmek ve toplumsal tepkileri yönetmek tercih ediliyor. Bu değişim rastgele değil; ülkenin iç ve dış koşullarının üst üste binmesiyle oluşmuş bir zorunluluk gibi görünüyor. Ülkenin uzun süredir içinde bulunduğu kutuplaştırma hali, dün için taraflara güç kazandırırken bugün yük olmaya başlamış durumda. Kutuplaşma, belirli dönemlerde hem iktidarın hem de muhalefetin kendi tabanını mobilize etmesine yarıyordu. Özellikle güvenlik merkezli söylemler, seçimlerde oy konsolidasyonu sağlıyordu. Ancak aynı kutuplaşma, şimdi herhangi bir uzlaşma adımının toplumun bir kesiminde “ihanet”, diğer kesiminde “yetersizlik” olarak algılanmasına yol açıyor. Terörsüz Türkiye diye adlandırılan süreçte atılan her adım, bir yandan destek görürken diğer yandan şüpheyle karşılanıyor. Bu ortamda hızlı ilerlemek, her iki tarafta da büyük bir geri tepme riski taşıyor. Dolayısıyla süreç, kutuplaşmanın en keskin noktalarını yumuşatacak kadar yavaş, ama tamamen durmayacak kadar da ilerleyen bir tempoda tutuluyor. Ekonomik kriz ise bu tempoyu daha da yavaşlatan ikinci büyük unsur. Derinleşen enflasyon, alım gücündeki erime ve üzerine binen fon vurgununun yarattığı tahribat, iktidarın manevra alanını daraltıyor. 2026’da patlak veren fon krizi, yalnızca finans piyasalarını değil, toplumsal güveni de sarsmış durumda. Yüz binlerce yatırımcının etkilendiği, yüz milyarlarca liralık bir büyüklüğü kapsayan bu olay, düzenleyici kurumların denetim kapasitesi, piyasa aktörlerinin usulsüzlükleri ve siyasi bağlantı iddialarıyla birlikte kamuoyunda büyük bir güven kaybı yarattı. Böyle bir ortamda hükümet, hem ekonomik olarak nefes alacak alan arıyor hem de toplumsal öfkeyi yönetmek zorunda. Bu koşullar altında, çözüm sürecinde atılacak her somut adımın maliyeti daha yüksek hale geliyor. Çünkü ekonomi kötüleşirken atılan siyasi adımlar, “öncelikler yanlış” algısını güçlendirebiliyor. Bu nedenle iktidar, süreci ekonomik toparlanma işaretleriyle eşzamanlı ilerletmeye çalışıyor gibi görünüyor. Somut adımları ertelemek, en azından kısa vadede daha az riskli bir tercih olarak öne çıkıyor. Bölgesel gelişmeler de belirsizliğini koruyor. ABD ile İran arasındaki gerilim, zaman zaman savaş ihtimalini yeniden gündeme getiriyor. Bu gerilim yalnızca iki ülke arasında kalmıyor; Suriye, Irak ve sınır ötesi Kürt meseleleri üzerinden Türkiye’yi de doğrudan etkiliyor. İran’ın zayıflaması ya da çatışmanın tırmanması, bölgede yeni güç boşlukları yaratabilir. Bu boşluklar, PKK’nın da içinde yer aldığı silahlı yapıların yeniden örgütlenme imkânı bulabileceği bir zemin oluşturabilir. Aynı zamanda Türkiye’nin Irak ve Suriye’deki askeri-siyasi varlığı, ABD-İran denklemindeki konumuna göre şekilleniyor. Böyle bir belirsizlik ortamında, içerideki süreci hızlandırmak, dışarıdaki riskleri yönetmeyi zorlaştırabilir. Dolayısıyla hem Ankara hem de Kandil tarafı, bölgesel denklemin netleşmesini beklemeyi tercih ediyor gibi. Hızlı bir çözüm, dışarıdaki bir şokla yeniden sorgulanabilir hale gelebilir. İktidarın kendi geleceğini hesaplaması da sürecin uzamasında belirleyici. Yeniden iktidar olmak ya da mevcut konumunu korumak için koşulları gözeten bir yaklaşım, hızlı ve geri dönüşü zor adımlar atmaktan kaçınıyor. Seçim takvimi henüz netleşmemiş olsa da 2027 ve 2028 tartışmaları sürüyor. Bu süreçte hükümet, hem kendi tabanındaki muhafazakâr ve milliyetçi kesimleri kaybetmemek hem de Meclis’te gerekli çoğunlukları sağlamak zorunda. DEM Parti ile kurulan fiili temaslar, bu denklemi daha karmaşık hale getiriyor. Aynı anda Kandil liderliklerinin “gelip siyaset yapma” ısrarı, sürecin siyasi ayağını zorluyor. Silah bırakmanın ötesinde, eski silahlı kadroların siyasal alanda meşru aktörler haline gelmesi talebi, hem yasal hem de toplumsal olarak henüz netleşmemiş bir alan. Bu ısrar, süreci tamamen durdurmasa da somut adımların atılmasını geciktiriyor. Çünkü her siyasi tanınma adımı, yeni bir iç tartışma yaratıyor. Tüm bu unsurlar bir araya geldiğinde, karşımıza yürüyen ama somut adımları zaman içinde atmayı düşünen bir atmosfer çıkıyor. Mecliste çerçeve yasa geçmiş, koordinasyon kurulları kurulmuş, kamplardan çekilmeler devam ediyor ve MGK teyidi bekleniyor. Ancak bu adımlar, büyük bir “anlaşma” şeklinde değil, parçalı ve geri döndürülebilir şekilde ilerliyor. Silah bırakmanın tam olarak gerçekleştiğinin devlet tarafından teyit edilmesi, eve dönüş düzenlemelerinin uygulanması ve siyasi reformların ne kadar ileri gideceği gibi konular, hâlâ belirsiz. Bu belirsizlik, tarafların birbirini test etmesine imkân veriyor. Aynı zamanda, herhangi bir tarafın süreci tek başına bozma maliyetini yükseltiyor. Uzama, bu anlamda bir sigorta işlevi görüyor. Bu haliyle 2027’nin ortalarına kadar devam edecek bir durum öngörmek şaşırtıcı olmayacak gibi duruyor. Çünkü ne ekonomik kriz kısa sürede çözülecek gibi görünüyor, ne bölgesel gerilim netleşmiş durumda, ne de iç siyasi hesaplar henüz olgunlaşmış. Kutuplaşma yükü azalmadan hızlı adımlar atmak riskli bulunuyor. Kandil tarafının siyasal talepleri ile devletin güvenlik öncelikleri arasındaki mesafe de hâlâ kapanmış değil. Dolayısıyla süreç, yürümeye devam edecek ama her adımı zamanla, teyitle ve hesapla atacak bir tempoda kalacak gibi görünüyor. Bu, belki de mevcut koşullarda tarafların ortak olarak sürdürebildiği tek tempo